Pterjium, gözün beyaz kısmını örten konjonktiva tabakasının saydam korneaya doğru kanat biçiminde ilerlemesiyle ortaya çıkan bir yüzey hastalığıdır.
Halk arasında “gözde et büyümesi” olarak bilinir. Genellikle gözün burun tarafında başlar ve yavaş büyür. İyi huylu bir oluşumdur; ancak kornea merkezine yaklaştığında görmeyi bozabilir, astigmatizmaya yol açabilir ve estetik açıdan rahatsız edici bir görünüme neden olabilir.
Pterjium çoğunlukla uzun süre güneş ışığı (UV) altında kalan, rüzgâr ve toza maruz kalan kişilerde görülür. Ultraviyole ışınları, göz yüzeyindeki hücrelerde DNA hasarı ve kronik inflamasyon oluşturarak bu büyümenin başlamasına zemin hazırlar.
Güneşli, kuru ve rüzgârlı bölgelerde yaşayan, dış mekânda çalışan kişiler risk altındadır. Ayrıca göz kuruluğu, alerjik konjonktivit, sigara, hava kirliliği ve genetik yatkınlık da önemli risk faktörleridir.
Gözde et büyümesi aşağıdaki kişilerde daha sık görülür;
Pterjium, başlangıçta göz yüzeyinde hafif kızarıklık, batma ve tahriş hissi ile ortaya çıkan ilerleyici bir yüzey bozukluğudur. Dokunun kornea yönünde büyümesi sürdükçe gözyaşı film dengesi bozulur ve yanma, kuruluk, ışığa karşı artan duyarlılık gibi rahatsızlıklar belirginleşir. Doku kornea eğrisini etkilemeye başladığında astigmatizma gelişebilir; bu da görüntülerin dalgalı, gölgeli veya bulanık algılanmasına yol açar. Daha ileri aşamalarda hem görme keskinliği hem de gözün estetik görünümü bariz şekilde etkilenir.
Gözde et büyümesi belirtileri şunlardır;
Gözde et büyümesi tanısı, göz doktorunun biyomikroskop (yarık lamba) muayenesiyle kesin olarak belirlenir. Muayene sırasında lezyonun sınırları, kalınlığı, korneaya ne kadar ilerlediği ve yüzeyde oluşturduğu düzensizlikler dikkatle incelenir.
Dokunun damarlanma yoğunluğu, aktif inflamasyon belirtileri ve gözyaşı film tabakasındaki bozulmalar da değerlendirilir. Kornea merkezine olan uzaklık özellikle önemlidir; çünkü büyüme optik aksa yaklaştıkça görme etkilenme riski artar.
Gerekli görüldüğünde kornea topografisi uygulanarak yüzey eğriliği ve astigmatizma miktarı objektif olarak ölçülür. Bu sayede pterjiyumun görme kalitesi üzerindeki etkisi doğru şekilde belirlenir ve tedavi planı daha net oluşturulur.
Pterjium ilerlemesini yavaşlatmanın en etkili yolu, göz yüzeyini UV ışınları ve çevresel tahriş edicilerden korumaktır. UV filtreli güneş gözlüğü kullanmak ve geniş kenarlı bir şapkayla gözleri gölgede tutmak, zararlı ışığın kornea ve konjonktiva üzerinde yarattığı kronik stresi azaltır. Tozlu, rüzgârlı veya kuru ortamlarda koruyucu gözlük kullanmak göz yüzeyindeki sürtünme ve buharlaşmayı azaltarak ilerlemeyi yavaşlatabilir. Gözyaşı filmindeki bozulmayı kontrol altına almak için düzenli yapay gözyaşı kullanımı, çevresel kuruluk şikâyetlerini azaltır. Aynı zamanda, alerjik reaksiyonların tetiklediği inflamasyonu tedavi etmek de dokunun büyüme eğilimini azaltmada etkilidir.
Gözde et büyümesi ilerlemenin önlenmesine yardımcı olabilecek yöntemler:
Hayır. Erken evrede ve küçük pterjiyumlarda (gözde et büyümesi) cerrahi gereksinim yoktur. Tıbbi tedavinin amacı göz yüzeyini korumak ve ilerlemeyi yavaşlatmaktır. Ancak lezyon büyüyüp görme aksına yaklaşmışsa, sık olarak gözde rahatsızlık veya estetik rahatsızlık yaratıyorsa cerrahi tedavi planlanır.
Günümüzde gözde et büyümesi ameliyatı, lokal anesteziyle yani yalnızca damla ile göz uyuşturularak yapılır. Cerrahi aşamada önce Pterjium dokusu ve altında yer alan fibro-vasküler tabaka tamamen temizlenir. Ardından, gözün üst kısmından alınan ince bir konjonktiva dokusu (konjonktival otogreft) eksik kalan bölgeye nakledilir. Bu doku transferi, göz yüzeyinin doğal yapısını yeniden oluşturur ve hastalığın tekrarlamasını büyük ölçüde önler.
Modern cerrahilerde bu greft genellikle biyolojik fibrin yapıştırıcı ile sabitlenir. Bu yöntem sayesinde dikiş kullanılmaz, ameliyat süresi kısalır, hastanın konforu artar ve iyileşme daha hızlı olur.
Pterjiyum cerrahisi teknik olarak basit görünse de detaylara dikkat edilmediğinde nüks oranı yükselebilir. Bu nedenle cerrahın deneyimi ve göz yüzeyi hastalıkları konusundaki bilgi birikimi operasyonun başarısını doğrudan etkiler.
Pterjium (gözde et büyümesi) ameliyatı sonrası ilk birkaç gün içinde gözde batma, kızarıklık ve sulanma görülebilir. Bu şikayetler geçicidir ve uygun damla tedavisiyle hızla azalır. Hastaya genellikle antibiyotikli ve kortizonlu damlalar başlanır. Göz ovuşturulmamalı, tozlu veya rüzgârlı ortamlardan uzak durulmalı ve güneş gözlüğü kullanılmalıdır. Çoğu hasta 3–4 gün içinde işine dönebilir.
Pterjium ameliyatından sonraki dönemde yapılan kontroller, hem iyileşmenin yönünü hem de olası nüks riskini değerlendirmek açısından çok önemlidir. İlk kontrol genellikle 1–3. günlerde, ardından 1. hafta, 1. ay ve 3. ayda yapılır. Bu takiplerde greftin yüzeyle bütünleşmesi, yapıştırıcının durumuna bağlı iyileşme süreci ve inflamasyon kontrolü değerlendirilir. Cerrah, gerek görürse damla tedavisini kademeli olarak azaltır veya kuru göz tedavisini düzenler.
Evet, gözde et büyümesi tekrarlayabilir; ancak modern cerrahi tekniklerle bu oran oldukça düşüktür. Eskiden yalnızca pterjiyum dokusunun alınmasıyla yapılan “çıplak sklera” yönteminde nüks oranı %30–80’e kadar çıkabiliyordu. Bugün konjonktival otogreft ve fibrin yapıştırıcı kullanılan cerrahilerde bu oran %1–5 düzeyindedir. Ameliyat sonrası düzenli takip ve güneşten korunma alışkanlığı edinmek nüks riskini daha da azaltır.
Evet. Pterjium, doğru zamanda ve doğru yöntemle tedavi edildiğinde cerrahi tedavi mükemmel sonuçlar verir. Görmeyi etkileyen veya rahatsızlık yaratan durumlarda deneyimli cerrahlar tarafından uygulanan modern konjonktival otogreft cerrahisi, hem kalıcı hem de estetik açıdan tatmin edici sonuçlar sağlar. Cerrahi sonrası düzenli kontroller, göz yüzeyinin korunması ve UV’den kaçınma alışkanlıklarıyla birlikte pterjiyumun tekrar etme olasılığı oldukça düşüktür.
Pterjium (pterygium),gözün beyaz kısmını örten konjonktiva dokusunun kornea üzerine doğru büyümesiyle oluşan iyi huylu bir göz hastalığıdır. Halk arasında "göz eti" olarak da bilinen bu oluşum, genellikle gözün buruna yakın kısmında gelişir. Başlangıçta yalnızca estetik bir sorun gibi görünse de zamanla büyüyerek görmeyi etkileyebilir ve gözde rahatsızlık hissine neden olabilir. Erken dönemde göz hekimi tarafından değerlendirilmesi, hastalığın ilerlemesini önlemek açısından önemlidir.
Pterygiumun kesin nedeni bilinmemekle birlikte en önemli risk faktörü uzun süre ultraviyole (UV) ışınlarına maruz kalmaktır. Güneşli bölgelerde yaşayan, açık havada çalışan veya sık sık rüzgâr, toz ve kuru havaya maruz kalan kişilerde daha sık görülür. Kronik göz kuruluğu ve çevresel tahriş de hastalığın gelişimine katkıda bulunabilir. Koruyucu güneş gözlüğü kullanımı ve göz yüzeyinin nemli tutulması riski azaltmaya yardımcı olabilir.
Pterygium kanserleşen veya yaşamı tehdit eden bir hastalık değildir. Ancak tedavi edilmediğinde büyüyerek korneaya ilerleyebilir ve astigmat gelişimine, bulanık görmeye ya da görme kalitesinde azalmaya neden olabilir. Ayrıca sürekli kızarıklık, batma ve yabancı cisim hissi gibi şikâyetler yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle özellikle büyüme eğiliminde olan pterygiumların düzenli olarak takip edilmesi gerekir.
Pterygium oluştuğunda mevcut doku ilaçlarla tamamen ortadan kaldırılamaz. Ancak hafif vakalarda suni gözyaşı damlaları, nemlendirici jeller ve gerekli durumlarda antiinflamatuvar tedaviler gözdeki kızarıklık, yanma ve tahriş gibi belirtilerin hafiflemesine yardımcı olabilir. Eğer pterygium büyümeye devam ediyor veya görmeyi etkilemeye başlıyorsa kalıcı çözüm cerrahi tedavidir.
Pterygium kendiliğinden kaybolan bir hastalık değildir. Oluşan doku zamanla aynı boyutta kalabilir veya yavaş yavaş büyüyebilir. Çevresel faktörlerin etkisi devam ettiğinde ilerleme riski artabilir. Bu nedenle şikâyet olmasa bile düzenli göz muayeneleri ile takip edilmesi ve gerektiğinde uygun tedavi planının oluşturulması önemlidir.
Pterygium ameliyatının maliyeti; uygulanacak cerrahi teknik, greft kullanılıp kullanılmayacağı, ameliyatın gerçekleştirileceği hastane ve cerrahın deneyimi gibi birçok faktöre göre değişiklik gösterebilir. Bu nedenle tek bir sabit fiyat vermek doğru değildir. Ameliyat öncesinde yapılacak ayrıntılı göz muayenesi sonrasında hastanın durumuna uygun tedavi planı oluşturulur ve buna göre net fiyat bilgisi paylaşılır.
Pterygium ameliyatı deneyimli göz cerrahları tarafından uygulandığında genel olarak güvenli bir işlemdir. Bununla birlikte her cerrahi girişimde olduğu gibi enfeksiyon, kanama, geçici kızarıklık, gözde rahatsızlık hissi ve nadiren yara iyileşmesine bağlı komplikasyonlar görülebilir. En önemli risklerden biri hastalığın tekrar etmesidir. Modern cerrahi teknikler ve konjonktival greft uygulamaları sayesinde bu risk geçmişe göre önemli ölçüde azaltılmıştır.
Detaylı bilgi, danışma veya randevu için hemen bizi arayabilirsiniz.
İletişim Bilgileri
PROF. DR. YONCA AYDIN AKOVAGöz Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı
